{"id":15976,"date":"2022-07-02T17:09:51","date_gmt":"2022-07-02T15:09:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/?p=15976"},"modified":"2022-07-02T17:09:51","modified_gmt":"2022-07-02T15:09:51","slug":"cubesats-zum-mond-und-darueber-hinaus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/2022\/07\/02\/cubesats-zum-mond-und-darueber-hinaus\/","title":{"rendered":"Cubesats zum Mond und dar&uuml;ber hinaus"},"content":{"rendered":"<p>Vor einigen Tagen hat eine Electron den 12U Cubesat Capstone <a href=\"https:\/\/spacenews.com\/electron-launches-capstone-lunar-cubesat\/\">zum Mond bef&ouml;rdert<\/a>. Mit 320 kg Startmasse inklusive Photon-Oberstufe war es die bisher schwerste Nutzlast. Die Oberstufe hat Capstone um 3.200 m\/s beschleunigt. <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/CAPSTONE\">Capstone<\/a> wiegt nur 25 kg. Offen ist in den Angaben, ob dies die Trockenmasse ist oder die Masse die in einen langgestreckten Orbit von bis zu 1,5 Millionen km Distanz entlassen wird<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vg04.met.vgwort.de\/na\/53b7cc54bd4b4e2292a410c0d6e780c1\" width=\"1\" height=\"1\" alt=\"\"\/>.<!--more--><\/p>\n<p>Nun ist die Mission unbestritten billig \u2013 19,98 Millionen, davon 13,7 Millionen f&uuml;r den Satelliten. Aber es sind auch nur 25 kg. Wie ihr euch denken k&ouml;nnt, komme ich auf die Idee \u201eDas k&ouml;nnte man doch besser machen\u201c. Die offensichtliche, n&auml;chste L&ouml;sung, ist es anstatt der Photon-Stufe mit einem hohen Leergewicht und schlechten spezifischen Impuls einen Feststoffmotor zu nehmen. Ein Star 24C hat nach Grummans Produktkatalog eine Treibstoffzuladung von 219,5 kg und einen spezifische Impuls von 2769 m\/s. Und 92 Prozent Treibstoffanteil Bei 320 kg Startmasse entspricht der ben&ouml;tigte Gesamtimpuls dies ziemlich genau dem Treibstoff x spezifischen Impuls den der Star 34C hat. (Geschwindigkeits&auml;nderung 3238 m\/s). Die Brennschlussmasse betr&auml;gt dann 100,5 kg, davon 19,4 kg f&uuml;r den Motor, was &uuml;ber 83 kg &uuml;brig l&auml;sst. Ich vermute aber es kommt noch ein Motor im Satelliten dazu, um in den Halo-Orbit einzutreten. Nur ist die Geschwindigkeit daf&uuml;r gering. Um aus dem Unendlichen in den Zielorbit von 1500 x 70.000 km einzuschwenken ben&ouml;tigt man nur 37 m\/s. Das w&auml;re auch mit einem Kaltgassystem erreichbar. Die NASA rechnet bei ihren schnellen Bahnen mit 420 m\/s um den Halo Orbit zu erreichen. Selbst bei der h&ouml;heren Anforderung und einem einfachen Hydrazinantrieb mit einem spezifischen Impuls von 2000 w&uuml;rden von den 83 kg Anfangsmasse noch 67 kg &uuml;brig bleiben also fast das dreifache Masse von <a href=\"https:\/\/spacenews.com\/capstone-lunar-cubesat-mission-to-launch-this-spring\/\">Capstone<\/a>.<\/p>\n<p>Eine zweite Alternative w&auml;re einfach einen Satelliten-Apog&auml;umsantrieb einzusetzen. Bei nur 320 kg Masse ist selbst ein 400 n Antrieb mehr als schubstark genug. Solche Antriebe haben zwar ein sehr schlechtes Voll-\/Leermasseverh&auml;ltnis durch die schweren Drucktanks aber sie werden h&auml;ufig eingesetzt und d&uuml;rften billiger sein. Eine Simulation zeigt, dass ein 420 N Apog&auml;umantrieb mit zwei Uml&auml;ufen die Zielbahn erreichen kann und dann noch 90 kg &uuml;brig Restmasse bleiben. Von den 90 kg ging die Leermasse des Antriebs ab, die bei einem Strukturfaktor von 6, typisch f&uuml;r diese antriebe dann bei 46 kg liegt, zusammen also noch 44 kg &uuml;brig l&auml;sst mit realistischen Resttreibstoffmengen eher 40 kg. Das ist ung&uuml;nstiger als die Feststoff-Kickstufe aber immer noch 60 Prozent mehr als beim Capstone.<\/p>\n<p>Doch ich denke es geht noch erheblich besser. Wie ihr wisst, liebe ich ja Ionentriebwerke. W&auml;hrend man beim Start gr&ouml;&szlig;erer Raumsonden mit Ionentriebwerken von einem Erdorbit aus sehr bald Probleme bekommt, weil es weder die dazu n&ouml;tigen Schubbereichen Ionentriebwerke, noch so gro&szlig;e Solargeneratoren gibt, befinden wir uns bei kleinen Massen in einem Erfahrungshorizont, in dem es fertige Triebwerke und Solargeneratoren gibt.<\/p>\n<p>Ich habe mit dem Ionentriebwerk angefangen. Subjektiv w&uuml;rde ich ein Triebwerk der 2-3 kW Klasse als richtige Gr&ouml;&szlig;e erachten. In diesem Bereich liegt das T6 im Low Thrust Modus, das NSTAR und das PPS1350E. Letztes hat gegen&uuml;ber den beiden ersten eine schlechtere Effizient und niedrigeren Impuls, sodass es ausscheidet. Bei beiden verbliebenen Triebwerken unterscheiden sich vor allem im spezifischen Impuls er bei 30 bzw. 39 km\/s liegt. Es ist eher eine Frage, ob man mehr Nutzlast oder schneller zum Mond kommen will, denn der Stromverbrauch und damit auch das Gewicht des Solargenerators ist fast dasselbe.<\/p>\n<p>Ich habe 3 kW Leistung angenommen. Die beiden Triebwerke ben&ouml;tigen 2,532 bzw. 2,59 kW und man braucht auch noch etwas Strom f&uuml;r den Cubnesat und muss die Abnahme durch Passage des Van Allen G&uuml;rtels kompensieren. Der Treibstoff soll f&uuml;r 8 km\/s reichen \u2013 7 km\/s ben&ouml;tigt man, um die Mondbahn zu erreichen, 1 km\/s bleiben f&uuml;r das Einschwenken in den Halo Orbit. Bei der Triebwerksmasse habe ich noch 4 RIT-10 Evo hinzuaddiert als Lageregelungstriebwerke. Das spart ein chemisches System ein und erlaubt es den Schubvektor besser zu kontrollieren. Dies f&uuml;hrt zu folgendem Massebreakdown:<\/p>\n<table width=\"593\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"2\">\n<tbody>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\"><b>Ionentriebswerksmodul<\/b><\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\"><b>Ionentriebswerksmodul<\/b><\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Startgewicht:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">250,0 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Startgewicht:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">250,0 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Aktuelles Gewicht:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">203,3 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Aktuelles Gewicht:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">212,4 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Nutzlast<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">113,0 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Nutzlast<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">127,0 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Stromversorgung:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">2.987,4 Watt @ 1 AE<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Stromversorgung:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">2.984,0 Watt @ 1 AE<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Strom beim Start:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">3.000,0 Watt @ 1 AE<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Strom beim Start:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">3.000,0 Watt @ 1 AE<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Eigenstromverbrauch:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">400,0 Watt<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Eigenstromverbrauch:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">400,0 Watt<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Maximal nutzbar:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">3.000,0 Watt<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Maximal nutzbar:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">3.000,0 Watt<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gewicht Stromversorgung:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">35,3 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gewicht Stromversorgung:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">35,3 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Spezifisches Gewicht Stromversorgung:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">85,0 W\/kg<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Spezifisches Gewicht Stromversorgung:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">85,0 W\/kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Treibstoff beim Start:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">57,4 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Treibstoff beim Start:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">46,2 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Treibstoff aktuell:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">10,7 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Treibstoff aktuell:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">8,6 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Tanks:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">8,6 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Tanks:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">6,9 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Tankanteil:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">15,00 Prozent<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Tankanteil:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">15,00 Prozent<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Treibstoff f&uuml;r maximal:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">8.000 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Treibstoff f&uuml;r maximal:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">8.000 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Anzahl Triebwerke:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">1 St&uuml;ck<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Anzahl Triebwerke:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">1 St&uuml;ck<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gewicht Triebwerke:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">17,8 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gewicht Triebwerke:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">16,8 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gewicht Strukturen:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">17,8 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gewicht Strukturen:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">17,8 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Stromversorgungsart:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Solar<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Stromversorgungsart:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Solar<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\"><b>Triebwerkseinstellungen<\/b><\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\"><b>Triebwerkseinstellungen<\/b><\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Bezeichnung Triebwerk:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">NSTAR<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Bezeichnung Triebwerk:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">T6 BepiColombo Low Thrust<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Spezifischer Impuls:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">30.695,0 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Spezifischer Impuls:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">39.144,0 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Schub pro Triebwerk:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">0,093 Newton<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Schub pro Triebwerk:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">0,075 Newton<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Treibstoffverbrauch pro Triebwerk:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">0,261 kg\/d<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Treibstoffverbrauch pro Triebwerk:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">0,166 kg\/d<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Strom pro Triebwerk:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">2.567 Watt<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Strom pro Triebwerk:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">2.531 Watt<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gewicht Triebwerk:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">8,90 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gewicht Triebwerk:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">8,30 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Effizienz:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">55,42 Prozent<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Effizienz:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">58,00 Prozent<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gesamtzeit mit Freiflugphase:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">212 Tage<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gesamtzeit mit Freiflugphase:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">268 Tage<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Differenz zur Kreisgeschwindigkeit bei Simende:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">252,2 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Differenz zur Kreisgeschwindigkeit bei Simende:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">114,1 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Differenz zur Fluchtgeschwindigkeit bei Simende:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">-410,7 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Differenz zur Fluchtgeschwindigkeit bei Simende:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">-384,6 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"124\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gesamte Geschwindigkeits&auml;nderung:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">6.344,3 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gesamte Geschwindigkeits&auml;nderung:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"149\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">6.374,5 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"2\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Also das T6 offeriert die etwas h&ouml;here Nutzlast (121 zu 203 kg Restgewicht bei Erreichen des Apog&auml;ums der Mondbahn) und mit dem NSTAR ist man schneller da 212 zu 268 Tage. Wahrscheinlich wird dieses Argument das stichhaltige sein.<\/p>\n<p>Es fehlen in beiden F&auml;llen nur wenig zur Kreisbahngeschwindigkeit die in etwa auch die Geschwindigkeit des Mondes ist.<\/p>\n<p>Das T6 hat die etwas g&uuml;nstigere Bahn:<\/p>\n<table width=\"592\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"5\">\n<tbody>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"164\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\"><b>Bahnen<\/b><\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"199\">T6<\/td>\n<td width=\"197\">NSTAR<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"164\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Bahnform<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"199\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Bahn ist eine Ellipse<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"197\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Bahn ist eine Ellipse<\/span><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"164\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Perihel\/Perig&auml;um:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"199\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">269.770,40 km<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"197\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">244.441,99 km<\/span><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"164\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Aphel\/Apog&auml;um:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"199\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">406.272,22 km<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"197\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">401.754,14 km<\/span><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"164\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Umlaufszeit:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"199\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">23 d 6 h<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"197\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">21 d 18 h<\/span><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Eine Weiterberechnung spare ich mir. Zur Mondumlaufbahn fehlen in beiden F&auml;llen weniger als 300 m\/s, von dieser Bahn in den Halo Orbit sogar nur noch 40 m\/s. Das ist mit dem Resttreibstoff problemlos in wenigen Tagen zu schaffen. Dann verbliebe in beiden F&auml;llen noch 1 km\/s f&uuml;r Korrekturen im Halo Orbit, Lage&auml;nderungen und nat&uuml;rlich auch als Restdruckgas, das nicht nutzbar ist \u2013 beide Triebwerke nutzen Xenon als Arbeitsmedium.<\/p>\n<p>Die Nutzlast w&auml;re nochmals h&ouml;her als beim Feststoffantrieb, n&auml;mlich 127 kg beim NSTAR und sogar 153 kg beim T6. Und das, obwohl ich nur von 250 kg Startmasse ausging, diese Masse kann eine Elektron nach Users Manual in 600 km H&ouml;he transportieren und ich wollte eine H&ouml;he haben, in der die Abbremsung nicht so stark zuschl&auml;gt. Selbst Capstone wird drei Monate im &Uuml;bergangsorbit bleiben, so erh&auml;lt man die f&uuml;nf bis sechsfache Masse bei 120 bzw. 180 Tagen l&auml;ngerer Betriebsdauer.<\/p>\n<p>Als sportliche Herausforderung habe ich mir mal &uuml;berlegt, wie es wohl aussieht, wenn man 3 Monate als Zielvorgabe hat f&uuml;r die Mondtransferbahn und tats&auml;chlich bei 3 Triebwerken kann man die 3 Monate unterbieten:<\/p>\n<table width=\"592\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"2\">\n<tbody>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\"><b>Bahnen<\/b><\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Bahnform<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Bahn ist eine Ellipse<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Perihel\/Perig&auml;um:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">220.035,99 km<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Aphel\/Apog&auml;um:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">421.762,45 km<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Umlaufszeit:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">21 d 13 h<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\"><b>Simulationseinstellungen<\/b><\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Maximale Simulationsdauer:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">1 J 335 d<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Simulationsdauer<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">70 d 10 h<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">davon angetrieben:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">59 d 11 h<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Schrittweite:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">1,0 s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Entfernung bei Sim-Ende:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">261.498,9 km<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Geschwindigkeit bei Sim-Ende:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">1.325,9 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Startgeschwindigkeit:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">7.531,0 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"261\"><\/td>\n<th bgcolor=\"#b0c4de\" width=\"312\"><span style=\"color: #ffffff;\"><span style=\"font-size: small;\"><b>Simulationsvorgaben<\/b><\/span><\/span><\/th>\n<td width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<tbody>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Schubrichtung:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Winkel zur Bewegungsrichtung 0,0 Grad<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Abbruchbedingung der Simulation:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Betrieb bis die Bahn das Zielaphel\/-apog&auml;um &uuml;berschreitet<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Erreicht Apo-Punkt:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">399.000,0 km<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\"><b>Ionentriebswerksmodul<\/b><\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Startgewicht:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">250,0 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Aktuelles Gewicht:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">203,5 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Nutzlast<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">44,0 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Stromversorgung:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">8.089,7 Watt @ 1 AE<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Strom beim Start:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">8.101,0 Watt @ 1 AE<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Eigenstromverbrauch:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">0,0 Watt<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Maximal nutzbar:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">8.101,0 Watt<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gewicht Stromversorgung:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">95,3 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Spezifisches Gewicht Stromversorgung:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">85,0 W\/kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Treibstoff beim Start:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">57,4 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Treibstoff aktuell:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">10,9 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Tanks:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">8,6 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Tankanteil:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">15,00 Prozent<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Treibstoff f&uuml;r maximal:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">8.000 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Anzahl Triebwerke:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">3 St&uuml;ck<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gewicht Triebwerke:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">26,7 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gewicht Strukturen:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">17,8 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Stromversorgungsart:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Solar<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\"><b>Triebwerkseinstellungen<\/b><\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Bezeichnung Triebwerk:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">NSTAR<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Spezifischer Impuls:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">30.695,0 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Schub pro Triebwerk:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">0,093 Newton<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Treibstoffverbrauch pro Triebwerk:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">0,261 kg\/d<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Strom pro Triebwerk:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">2.567 Watt<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gewicht Triebwerk:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">8,90 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Effizienz:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">55,42 Prozent<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Differenz zur Kreisgeschwindigkeit bei Simende:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">341,6 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Differenz zur Fluchtgeschwindigkeit bei Simende:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">-399,7 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gesamte Geschwindigkeits&auml;nderung:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">6.323,5 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Die Nutzlast sinkt dann allerdings auf nur noch 44 kg \u2013 besser als Capstone aber schlechter als der Einsatz einer echten Kickstufe. Bei zwei Triebwerken sieht es etwas besser aus:<\/p>\n<table width=\"592\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"2\">\n<tbody>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\"><b>Bahnen<\/b><\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Bahnform<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Bahn ist eine Ellipse<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Perihel\/Perig&auml;um:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">238.732,02 km<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Aphel\/Apog&auml;um:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">410.795,87 km<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Umlaufszeit:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">21 d 22 h<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\"><b>Simulationseinstellungen<\/b><\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Maximale Simulationsdauer:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">1 J 335 d<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Simulationsdauer<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">105 d 20 h<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">davon angetrieben:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">89 d 10 h<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Schrittweite:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">1,0 s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Entfernung bei Sim-Ende:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">266.581,9 km<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Geschwindigkeit bei Sim-Ende:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">1.310,3 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Startgeschwindigkeit:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">7.531,0 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"261\"><\/td>\n<th bgcolor=\"#b0c4de\" width=\"312\"><span style=\"color: #ffffff;\"><span style=\"font-size: small;\"><b>Simulationsvorgaben<\/b><\/span><\/span><\/th>\n<td width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<tbody>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Schubrichtung:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Winkel zur Bewegungsrichtung 0,0 Grad<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Abbruchbedingung der Simulation:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Betrieb bis die Bahn das Zielaphel\/-apog&auml;um &uuml;berschreitet<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Erreicht Apo-Punkt:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">399.000,0 km<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\"><b>Ionentriebswerksmodul<\/b><\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Startgewicht:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">250,0 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Aktuelles Gewicht:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">203,3 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Nutzlast<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">83,0 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Stromversorgung:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">5.522,4 Watt @ 1 AE<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Strom beim Start:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">5.534,0 Watt @ 1 AE<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Eigenstromverbrauch:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">0,0 Watt<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Maximal nutzbar:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">8.101,0 Watt<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gewicht Stromversorgung:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">65,1 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Spezifisches Gewicht Stromversorgung:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">85,0 W\/kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Treibstoff beim Start:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">57,4 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Treibstoff aktuell:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">10,7 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Tanks:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">8,6 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Tankanteil:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">15,00 Prozent<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Treibstoff f&uuml;r maximal:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">8.000 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Anzahl Triebwerke:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">2 St&uuml;ck<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gewicht Triebwerke:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">17,8 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gewicht Strukturen:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">17,8 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Stromversorgungsart:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Solar<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\"><b>Triebwerkseinstellungen<\/b><\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Bezeichnung Triebwerk:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">NSTAR<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Spezifischer Impuls:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">30.695,0 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Schub pro Triebwerk:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">0,093 Newton<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Treibstoffverbrauch pro Triebwerk:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">0,261 kg\/d<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Strom pro Triebwerk:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">2.567 Watt<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gewicht Triebwerk:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">8,90 kg<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Effizienz:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">55,42 Prozent<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Differenz zur Kreisgeschwindigkeit bei Simende:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">266,0 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Differenz zur Fluchtgeschwindigkeit bei Simende:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">-399,2 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr bgcolor=\"#f2f2f2\">\n<td width=\"261\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">Gesamte Geschwindigkeits&auml;nderung:<\/span><\/span><\/td>\n<td width=\"312\"><span style=\"font-family: Segoe UI;\"><span style=\"font-size: small;\">6.342,0 m\/s<\/span><\/span><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"6\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Nun dauert es mit knapp 106 Tagen nur unwesentlich l&auml;nger als bei Capstone und es bleiben 83 kg Nutzlast. Das k&ouml;nnte man leicht noch optimieren, indem man die Tanks verkleinert die bei Erreichen der Endbahn immer noch 10,7 kg Treibstoff haben und einen Leermasseanteil von 15 % haben.<\/p>\n<p>Bei solchen lang dauernden Transferoperationen w&auml;ren also Ionentriebwerke eine Alternative, vor allem eine welche die Nutzlast drastisch steigern k&ouml;nnte. Aber ich glaube nicht, das man sich dazu durchringt. Denn es gibt nat&uuml;rlich noch den Kostenfaktor. Ich wei&szlig; nicht wie viel diese Ionenantriebsstufe kostet, aber f&uuml;r den Start bl&auml;tterte man ja nur 7,3 Millionen Dollar hin und da macht schon die Elektron einen gro&szlig;en Anteil aus. Auch die Feststoffoberstufe w&auml;re zu teuer. Zudem geht es bei der Mission ja nur darum die Kommunikation zu erproben. Capstone hat keinerlei wissenschaftliche Aufgabe oder f&uuml;hrt Instrumente mit, sich deswegen ist er ja so leicht. Denkt man aber etwas weiter, so kann man so nat&uuml;rlich auch Sonden zu Mars, Venus oder anderen Zielen schicken. Mit einem NSTAR hat man bei Erreichen der Einflussph&auml;re der Erde eine Geschwindigkeit von 43,7 m\/s &uuml;ber der Fluchtgeschwindigkeit \u2013 klingt nach wenig, ist bei der niedrigen Geschwindigkeit von rund 900 m\/s in rund 930.000 km Distanz aber eine &Uuml;berschussgeschwindigkeit von 287 m\/s. F&uuml;r eine Marstransferbahn ben&ouml;tigt man dann nur noch 3 bis 3,5 km\/s und f&uuml;r eine Venustransferbahn 2,4 km\/s. Das l&auml;sst bei Mars mindestens 66 kg Nutzlast zu und bei der Venus 74 kg. Das ist immer noch wenig, aber gemessen an 250 kg Startnutzlast ist es viel. Die Gesamtbetriebszeit liegt bei einem ertr&auml;glichen Jahr. Mit dem T6 erh&auml;lt man etwas bessere Werte, maximal 88 kg zur Venus. Und das ist auch ein Mehrfaches der 13,5 kg die Marco, der Mars Cubesat wog. Bei rund 60 kg Masse sind sicher 10 kg f&uuml;r Experimente drin, letztendlich k&ouml;nnte man beim Ziel auch in einen Orbit einschwenken. Das bietet sich eher f&uuml;r kleine K&ouml;rper an, bei denen das <span style=\"font-family: Liberation Serif, serif;\">\u0394v<\/span> auch klein ist. Man denke hier an die Missionen von <a href=\"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/hayabusa-2.shtml\">Hayabusa 1+2<\/a> oder <a href=\"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/osiris-rex.shtml\">Osiris Rex<\/a>. Eine Kamera ohne Teleskop und ein abbildendes Spektrometer w&auml;ren in einigen Kilogramm Masse unterbringbar und w&uuml;rden einiges &uuml;ber die Kleinplaneten herausfinden k&ouml;nnen. Die Masse und Masseverteilung k&ouml;nnte man &uuml;ber die Vermessung des Funksignals herausfinden. Der NASA Trajecory Browser listet 14 Flugm&ouml;glichkeiten zu Asteroiden &uuml;ber 2 km Gr&ouml;&szlig;e im Jahre 2022 \u2013 2030 die maximal 6 km\/s erfordern und maximal 4 Jahre dauern \u2013 das ist mit einem Ionenantrieb zu schaffen. 70 kg betr&auml;gt dann noch die Nutzlast wobei man bei der Solargenerator und Lageregelung einsparen w&uuml;rde. Vor allem spart bei den relativ gro&szlig;en <span style=\"font-family: Liberation Serif, serif;\">\u0394v<\/span>-Man&ouml;vern beim Ankunftsort der Ionenantrieb Treibstoff, denn hier greift eben nicht wie bei dem Verlassen der Erde der hyperbolische Exzess, weil diese K&ouml;rper dazu viel zu klein sind. Je nach Ziel sind dazu 0,8 bis 2 km\/s n&ouml;tig. Mein Favorit ist der <a href=\"https:\/\/trajbrowser.arc.nasa.gov\/traj_browser.php?NEOs=on&amp;NEAs=on&amp;NECs=on&amp;chk_maxMag=on&amp;maxMag=16&amp;chk_maxOCC=on&amp;maxOCC=4&amp;chk_target_list=on&amp;target_list=&amp;mission_class=oneway&amp;mission_type=rendezvous&amp;LD1=2022&amp;LD2=2030&amp;maxDT=4&amp;DTunit=yrs&amp;maxDV=6&amp;min=DV&amp;wdw_width=365&amp;submit=Search#a_load_results\">Komet 320P\/McNaught<\/a>. Bei einem Start am 11.6.2024 mit einem c3 von 28,2 km\u00b2\/s\u00b2 gibt es am 29.6.2025 ein DSM mit 582 m\/s, gefolgt von einem Erdvorbeiflug am 4.8.2026 mit 72 m\/s Korrektur und erreicht den Kometen 6.8.2028 wozu dann noch 800 m\/s fehlen. Einzier Wermutstropfen ist die hohe Distanz von 4,91 AE, die bei 200 Watt f&uuml;r die Raumsonde etwa 5 kW Ausgangsleistung n&ouml;tig macht, dummerweise ist die Ankunft dann auch nahe des Aphels, sodass man keinen Ionenantrieb nutzen kann. Das w&auml;re dann nur eine Vorbeiflugsmission, allerdings mit relativ kleiner Geschwindigkeit von 800 m\/s. Etwa 70 kg k&ouml;nnte man zu diesem Kometen schicken.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vor einigen Tagen hat eine Electron den 12U Cubesat Capstone zum Mond bef&ouml;rdert. Mit 320 kg Startmasse inklusive Photon-Oberstufe war es die bisher schwerste Nutzlast. Die Oberstufe hat Capstone um 3.200 m\/s beschleunigt. Capstone wiegt nur 25 kg. Offen ist in den Angaben, ob dies die Trockenmasse ist oder die Masse die in einen langgestreckten [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":169,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[4876,3950,520],"class_list":["post-15976","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allgemein","tag-capstone","tag-electron","tag-ionenantrieb","entry"],"a3_pvc":{"activated":false,"total_views":0,"today_views":0},"jetpack-related-posts":[{"id":18817,"url":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/2026\/08\/15\/raketenentwicklung-nach-dogma-anstatt-wissenschaft-1\/","url_meta":{"origin":15976,"position":0},"title":"Raketenentwicklung nach Dogma anstatt Wissenschaft (1)","author":"Bernd Leitenberger","date":"15.08.2026","format":false,"excerpt":"Ich bekam nahezu zeitgleich zwei Mails, die mich auf einen Artikel des auch fr\u00fcher hier im Blog aktiven Frank Wunderlich\u2011Pfeiffer hinweisen, der \u00fcber das Starship geschrieben hat. Damals war Frank Wunderlich\u2011Pfeiffer \u00fcbrigens SpaceX\u2011Fan. Wer wei\u00df, vielleicht ist Frank Wunderlich\u2011Pfeiffer auch SimonVR unter einem anderen Pseudonym, denn die Falcon\u202f9 lobt Frank\u2026","rel":"","context":"In &quot;SpaceX&quot;","block_context":{"text":"SpaceX","link":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/category\/raumfahrt\/spacex\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/vg04.met.vgwort.de\/na\/17b26abf4328444a9792ea2d98d97951","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":18738,"url":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/2026\/06\/27\/wiederverwendung-die-mondrakete\/","url_meta":{"origin":15976,"position":1},"title":"Wiederverwendung: die Mondrakete","author":"Bernd Leitenberger","date":"27.06.2026","format":false,"excerpt":"Nun zum wirklich allerletzten teil meiner Serie \u00fcber Wiederverwendung. Diesmal ist alles eine Nummer gr\u00f6\u00dfer. Es geht um eine Mondrakete. Da m\u00fcssen wir zuerst mal die Nutzlast definieren. Eine Neuerung von Artemis ist ja das der Start von Mondlander und Crewmodul getrennt ist. Interessanterweise wurde diese Vorgehensweise bei Apollo nie\u2026","rel":"","context":"In &quot;Raumfahrt&quot;","block_context":{"text":"Raumfahrt","link":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/category\/raumfahrt\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/vg08.met.vgwort.de\/na\/fbfca9dc85d147b886dabbaa7c0e0d86","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":18727,"url":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/2026\/06\/20\/wiederverwendung-eine-loesung-fuer-europa-2\/","url_meta":{"origin":15976,"position":2},"title":"Wiederverwendung: eine L&ouml;sung f&uuml;r Europa (2)","author":"Bernd Leitenberger","date":"20.06.2026","format":false,"excerpt":"Im zweiten Teil geht es erneut um eine wiederverwendbare Rakete. Der Unterschied zur ersten Version: diesmal sollen nur wie bei der Falcon 9, Elektron oder zahlreichen neuen Raketen in allen Stufen dieselben Triebwerke verwendet werden. Im ersten Teil setzte ich in der optionalen Oberstufe noch andere Triebwerke ein. Als Triebwerk\u2026","rel":"","context":"In &quot;Raumfahrt&quot;","block_context":{"text":"Raumfahrt","link":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/category\/raumfahrt\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/vg08.met.vgwort.de\/na\/d438f6257d4448088c56fe3a235b09f8","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":18847,"url":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/2026\/08\/21\/raumfahrtgrundlagen-fuer-dummys-die-raketengrundgleichung-2\/","url_meta":{"origin":15976,"position":3},"title":"Raumfahrtgrundlagen f&uuml;r Dummys \u2013 Die Raketengrundgleichung (2)","author":"Bernd Leitenberger","date":"21.08.2026","format":false,"excerpt":"Der heutige Grundlagenartikel f\u00fcr \u201eDummys\u201c (nicht ganz w\u00f6rtlich zu nehmen \u2013 echte Dummk\u00f6pfe steuern den Blog ohnehin nicht an, daf\u00fcr sind sie zu dumm \u2026) besch\u00e4ftigt sich erneut mit der Raketengrundgleichung. Sie ist so fundamental und greift in alle Bereiche der Raketenkonstruktion hinein, dass man sie nicht in einem einzigen\u2026","rel":"","context":"In &quot;Grundlagen&quot;","block_context":{"text":"Grundlagen","link":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/category\/raumfahrt\/grundlagen\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/vg04.met.vgwort.de\/na\/8e77783979404dbba8198b92a66dab38","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":18724,"url":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/2026\/06\/19\/wiederverwendung-eine-loesung-fuer-europa-1\/","url_meta":{"origin":15976,"position":4},"title":"Wiederverwendung: eine L&ouml;sung f&uuml;r Europa (1)","author":"Bernd Leitenberger","date":"19.06.2026","format":false,"excerpt":"So nun zu einem neuen Teil, im Bereich Wiederverwendung. Man k\u00f6nnte ihn auch als Teil 4 ansehen, indem ich die in den teilen 1 bis 3 erarbeiteten Erkenntnisse praktisch verarbeite. Die drei grundlegenden Erkenntnisse die ich gewonnen habe: Stufen sollten m\u00f6glichst viele gemeinsame Triebwerke und Strukturen aufweisen, das sorgt f\u00fcr\u2026","rel":"","context":"In &quot;Raumfahrt&quot;","block_context":{"text":"Raumfahrt","link":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/category\/raumfahrt\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/vg08.met.vgwort.de\/na\/9d0f29ed62004cccb168642c4f6ff0e3","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":13379,"url":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/2018\/05\/09\/die-nutzlasten-der-nicht-gebauten-saturn\/","url_meta":{"origin":15976,"position":5},"title":"Die Nutzlasten der nicht gebauten Saturn","author":"Bernd Leitenberger","date":"09.05.2018","format":false,"excerpt":"Wie bei vielen anderen Raketen waren einmal leistungsst\u00e4rkere Versionen der Saturn V geplant. Schaut man in die Archive, so findet man viele Pl\u00e4ne, die meisten setzen jedoch umfangreiche \u00c4nderungen voraus so der Einsatz von FLOX als Oxidator in der ersten Stufe oder eine nukleare Oberstufe. Ich habe das Thema \u201eSaturn\u2026","rel":"","context":"In &quot;Raumfahrt&quot;","block_context":{"text":"Raumfahrt","link":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/category\/raumfahrt\/"},"img":{"alt_text":"","src":"http:\/\/vg06.met.vgwort.de\/na\/7f9f0465c933497ebc396f676650eb5d","width":350,"height":200},"classes":[]}],"jetpack_sharing_enabled":true,"amp_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15976","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/169"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15976"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15976\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15976"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15976"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bernd-leitenberger.de\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15976"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}